De Moerasdraak Solextoertocht 13 juli 2014
Rond 10 uur verzamelden zich 10 donateurs bij van der Valk in Vught. De buienradar voorspelde vanaf 12 uur regen. Maar dit bleek een slechte voorspelling te zijn. Geen regen gedurende de rit, eigenlijk ideaal weer, niet te warm en geen scherpe zon. Nadat de Solexen start klaar waren gemaakt werden de eerste meters gereden. Deze gingen naar de ingang van het restaurant. Eerst koffie, thee en warme chocolademelk drinken. Na gelaafd te zijn werd aan de tocht begonnen.
Het eerste deel van de tocht stond in het teken van de geschiedenis van 's Hertogenbosch. Vooral de middeleeuwse verdedigingswerken zoals bastions, stadsmuren en de natuurlijke hindernissen, in geval van Den Bosch, moerassen. De eerste stop was bij bastion Vught een onderdeel van de stadsverdediging. Langs de Dommel reden we naar het standbeeld van de gouden Moerasdraak. De volgende stop was op de brug over de Dieze (een samensmelting van de Dommel, de Aa en de Zuid-Willemsvaart). Daar hadden we een goed uitzicht op de Citadel, een fort dat kort na de inname van den Bosch door de 'Staatsen' in 1629 is gebouwd. Een bijnaam van de Citadel, is “De Papenbril”. Dit heeft het bouwwerk te danken aan het gegeven dat de soldaten die daar gelegerd waren toezicht moesten houden op de katholieke Bosschenaren.
De Dieze werd nog twee keer overgestoken, eerst via het viaduct van de A59 en daarna bij de sluis van Engelen. Tijdens de stop (er werd net een schip geschut) bleek dat de Solex van Peter nogal dorstig was terwijl hij niet echt benzine stond te lekken. De oorzaak van het overmatige gebruik was toen vooralsnog onbekend. Via Treurenburg ging de tocht verder over de Empelse dijk om via Oud Empel buitenom de wijk de Maaspoort heen te rijden en vervolgens door de wijk Noord. Midden in het huidige Den Bosch reden we verder over een vroegere winterdijk van de Maas. De wielen die nog steeds zichtbaar zijn, zijn de stille getuigen van dijkdoorbraken.
Na de oude Maasdijk reden we door het stadsdeel Muntel/Vliert. Deze wijk was een van de eerste stadsuitbreidingen van Den Bosch. De grond waarop gebouwd moest worden lag lager dan de binnenstad en moest worden opgehoogd. Het zand hiervoor werd vlak bij gewonnen en is nu een recreatieplas met een park (reden we langs). De plas heeft de naam Ijzeren Vrouw gekregen in navolging op het zandwinningsproject in Vught dat de “IJzeren Man” genoemd wordt. Nadat we de Aa waren overgestoken reden we binnen de stadsmuren van het middeleeuwse Den Bosch.
Den Bosch is rond 1200 gesticht op zandwallen van de Maas. Aangezien een deel van de oude stad laag lag, besloot men in 1300 vanwege de vele overstromingen de stad twee à drie meter op te hogen met zand. De riviertjes met de zijtakken die binnen de muren kwamen te liggen kregen de naam Binnendieze. Deze zijn we nog diverse keren tegengekomen bij onze tocht door het centrum.
Op de Markt werd gestopt. Het is nauwelijks voor te stellen dat belangrijke steden in het begin van de Middeleeuwen de omvang van het huidige marktplein hadden. Het was gezellig druk in de binnenstad en ons groepje Solexen werd door velen met een glimlach begroet. Nadat Tom weer terug was (wat moest hij in het “Paternoster” doen?) laveerden rustig tussen de mensen door en langs de druk bezette terrassen. Na een stop bij Bastion Oranje (een in de stadsmuur ingebouwd museum) en een moeizame start van Ruurd's Solex reden we naar de Sint-Janskathedraal. Daar hebben we “ut Engelke” gelokaliseerd. Vervolgens slingeren we door het centrum waarbij we de Binnendieze een aantal keren tegenkwamen (met en zonder bootjes), reden om het Jheronimus Bosch Art Center heen (hier bevinden zich veel werken van Jeroen Bosch en moest Peter weer tanken) en zetten we koers naar de lunch-plek. Via 'Het Bossche Broek', een voormalig moerasgebied grenzend aan de stadsmuur, bereikten we de Pettelaarse schans, een versterking die de stad moest verdedigen tegen de Staatsen (rond 1600), nu een recreatiegebied met o.m. het restaurant Croy de Pettelaar. Daar bleek dat de Solex van Peter nog steeds erg dorstig was. Voor de zoveelste keer was de tank bijna leeg. De voortreffelijke lunch werd gebruikt in een ambiance met live muziek.
Na de lunch voerde de tocht ons door het buitengebied van Den Bosch via het landgoed Haanwijk en buurtschap Halder naar de Halse barrière. Via Hal en zijn bospaadjes reden we naar de Maria Reginakapel. Deze veldkapel gaf uiting aan de devotie van de katholieke Brabanders in de jaren vijftig van de vorige eeuw.
Na Esch reden we langs de landgoederen Jagershagen en Sparrendaal naar de bebouwde kom van Vught. In Vught, op weg naar Kamp Vught, passeren we de recreatieplas De IJzeren Man, genoemd naar de stoombaggermolen. Op deze plek werd rond 1890 zand gewonnen. Het afgraven gebeurde in eerste instantie met handkracht. Later werd een stoombaggermolen gemaakt die ook geschikt was om het zand op te graven. De arbeiders hadden deze baggermolen de scheldnaam "De IJzeren Man" gegeven.
Bij de achterkant van Kamp Vught werd even gestopt. Daar had men een goed uitzicht op een deel van het oorspronkelijke kampterrein. Ook werd de dorstige Solex van Peter gerepareerd. Een boutje van de benzinepomp (waaraan het lichtkapje vast zit) bleek losgetrild te zijn. De volgende, niet geplande, stop was langs het Drongelense kanaal. De inhoud van Theo's fietstas was door een spontaan ontstane scheur op het plaveisel beland. Al snel daarna kwam het startpunt in zicht.
Afgerond is er 57 km afgelegd door diegenen die niet teruggereden zijn om te kijken waarom er achteraan gestopt werd. Het gemiddelde was 21,2 km/uur en men heeft 2 uur en 40 minuten in het zadel gezeten. Niet gek voor een tocht die om kwart voor elf begon en na vieren eindigde. Het was een mooie afwisselende tocht met geanimeerde gesprekken onderweg en tijdens de lunch. Deelnemers bedankt en houdoe!